Хӗрлӗ Чутай районӗнче «Ҫулталӑк кил-йышӗ — 2013» конкурс иртрӗ. Унта районти вунӑ ял тӑрӑхӗнчи пӗр-пӗринпе чылай ҫул хушши килӗштерсе, пӗр-пӗрне пулӑшса пурӑнакан чыслӑ ҫемьесем хутшӑнчӗҫ.
Малти вырӑна 25 ҫул юнашар утакан ҫемье, Хӗрлӗ Чутайри Хохловсен ҫемьи тухрӗ. Вӗсем район чысне республика шайӗнче хӳтӗлӗҫ. Надежда Валентиновнӑпа и Юрий Михайлович районта асӑннӑ ҫынсем. Юрий Михайлович Хӗрлӗ Чутайри тӗп вулавӑшра художник-оформитель пулса ӗҫлет, унӑн мӑшӑрӗ — Хӗрлӗ Чутайри вӑтам шкулта пуҫламӑш классене ҫырма-вулама хӑнӑхтарать. Иртнӗ вӗренӳ ҫулӗнче Надежда Хохлова районти класс ертӳҫисем хушшинче ирттернӗ «Самый классный классный» (чӑв. Чи маттур класс ертӳҫи) конкурсра районта малти вырӑна тухрӗ.
Мӑшӑрӑн тӑватӑ ача. Аслӑ ывӑлӗ Димитрий Мускаври МАДИ институчӗн студенчӗ, иккӗмӗш ывӑлӗ Никита — Мускаври политехника институтӑн Шупашкарти филиалӗн студенчӗ. Хохловсем икӗ ача усрава илнӗ, вӗсем Хӗрлӗ Чутайри вӑтам шкулта вӗренеҫҫӗ, арҫын ачи 8-мӗш, хӗрачи 7-мӗш классенче.
Хохловсен ачисем яланах хастарлӑхпа палӑрса тӑраҫҫӗ, тӗрлӗ конкурс-олимпиадӑсене хутшӑнаҫҫӗ.
Ача-пӑча правине хӳтӗлес енӗпе ӗҫлекен республикӑри уполномоченнӑй Вячеслав Рафинов эрнекун Хӗрлӗ Чутайра пулнӑ. Унта вӑл ҫынсене тӗрлӗ ыйтупа йышӑннӑ.
Ачасен республикӑри тӗп хӳтӗлевҫи патне пулӑшу ыйтса тӑватӑ ҫын пынӑ. Ыйтусенчен ытларахӑшӗ тӑлӑхсен ыратӑвӗпе ҫыхӑннӑ — сӑмахран, вӗсене ҫурт-йӗрпе тивӗҫтерессипе. Кунсӑр пуҫне алиментран пӑрӑнакансем пирки те сӑмах хускатнӑ.
Уполномоченнӑй патне йышӑнӑва пынисене ҫавӑн пекех район администрацийӗн пӗрремӗш ҫумӗн тивӗҫӗсене вӑхӑтлӑх пурнӑҫлаканӗ Алексей Порфирьев тата опекӑпа попечительство секторӗн заведующийӗ Алевтина Дадюкова итленӗ. Тӳре-шара ҫынсене хурав панӑ, ҫивӗчрех ыйтусене епле татнине Вячеслав Рафинов хӑй тӗрӗслесе тӑма шантарнӑ.
Паян Хӗрлӗ Чутайра Ҫулланнисен канашӗн ларӑвӗ иртнӗ. Ӑна хӑй вӑхӑтӗнче район администрацийӗн пуҫлӑхӗн ҫумӗнче йӗркеленӗ.
Канаш тӗллевӗ тесе ун чухне ҫынсене вырӑнти хӑй тытӑмлӑх органӗсемпе экономика тата социаллӑ аталану пурнӑҫ, халӑхшӑн пӗлтерӗшлӗ ытти ыйтупа ҫыхӑну тыттарасси тесе палӑртнӑ.
Ҫулланнисен канашне паллӑ ҫынсем — район пуҫлӑхӗн пӗрремӗш ҫумӗ — вӗренӳ пайӗн пуҫлӑхӗ пулнӑ Татьяна Шереметьева, вӗренӳ пайне хӑй вӑхӑтӗнче ертсе пынӑ Галина Тимакова, ял хуҫалӑх пайӗн пуҫлӑхӗнче тӑрӑшнӑ Николай Коробков, район администрацийӗн йӗркелӳпе тӗрӗслев тата кадр ӗҫӗн секторӗн заведующийӗн лавне туртнӑ Алексей Кузьмин, сусӑрсен районти обществин ертӳҫи Евдокия Сергеева, Паньтӑк тата Хӗрлӗ Чутай ял тӑрӑхӗсен пуҫлӑхӗсем пулнӑ Николай Трифоновпа Валерий Романов, Раҫҫейӗн пенсионерсен союзӗн районти пӗрлешӗвӗн ертӳҫи Юрий Егоров, район пуҫлӑхӗн ҫумӗ пулнӑ Иван Хораськин тата «Аккозинский» ял хуҫалӑх кооперативӗн унчченхи директорӗ Иван Никифоров кӗреҫҫӗ.
Ҫулланнисем район администарцийӗн пуҫлӑхӗн Александр Башкировӑн пӳлӗмне пухӑнса 8 уйӑхри ӗҫ-хӗле пӗтӗмлетнӗ.
Паян чӑваш халӑхӗн мухтавлӑ ҫыннин Андриян Григорьевич Николаевӑн ҫуралнӑ кунӗ — пурӑннӑ пулсан 84 ҫул тултарӗччӗ вӑл. Чӑвашра ун ятне манмаҫҫӗ — паянхи кун тӗлне тӗрлӗ мероприятисем хатӗрленӗ. Ак Хӗрлӗ Чутай район вулавӑшӗнче те ятарлӑ кӗнеке куравӗ хатӗрленӗ — «Ҫӑлтӑрсем патне...» ят панӑ ӑна.
Вулакансем кунта паллӑ космонавтӑн кун-ҫулӗпе паллашма пултараҫҫӗ. Кӗнекесенче ҫавӑн пекех сӑнсем те пур, паллӑ чӑвашсем Андриян Григорьевич пирки ҫырса хӑварнӑ асаилӳсем те. Вулакансене уйрӑмах «Андриян Николаев: орбиты космические и замные» (Андриян Николаев: тӗнче уҫӑхӗнчи тата ҫӗр ҫинчи орбитӑсем, 2013) кӗнеке кӑсӑклантармалла — унта космонавтпа тӗл пулнӑ хыҫҫӑн ҫырнӑ Петӗр Хусанкайӑн, Юрий Айташӑн, Александр Галкинӑн, Георгий Ефимовӑн, Яков Ухсайӑн тата ыттисен асаилӗвӗсене вулама пулать.
Иртнӗ ӗмӗрсенче карап ӑслӑлӑхне ҫынсем хаваспах туптанӑ. Пӗрисем вара хӑйсен пурнӑҫне туллипех ҫак ӑслӑлӑхпа ҫыхӑнтарнӑ. Вӗсем шутне вара эпир тивӗҫлипех тӗнчипе паллӑ чаплӑ ӑсчаха, академика, «карап ӑслӑлӑхӗн адмиралне» Алексей Николаевич Крылова кӗртме пултаратпӑр.
Крылов А.Н. карапа хута ярассипе вырӑс ӑслӑлӑх шкулне пуҫарса яраканӗ. Унӑн пӗлӗвӗсем ҫӗршывра карапсене тунӑ ӗҫре, тинӗс ӗҫӗнче тата техника тавра ҫӗкленнӗ ыйтусене татса парассипе математика приложенине йӗркеленӗ чухне пысӑк пӗлтерӗшлӗ вырӑн йышӑннӑ.
Хӗрлӗ Чутайри тӗп вулавӑшра ҫак пултаруллӑ ӑсчах Алексей Николаевич ҫуралнӑран 150 ҫул ҫитнӗрен «Флота панӑ пурнӑҫ» ятпа истори сехечӗ иртнӗ. Мероприяти вӑхӑтӗнче вулавӑш ӗҫченӗ Михеева Алина карап ӑслӑхҫин пурнӑҫӗ ҫинчен, унӑн ҫитӗнӗвӗсем ҫинчен каласа панӑ. Пурне те Крылов А.Н. вырӑс чӗлхисӗр пуҫне хрантсусла, нимӗҫле, латинла пӗлни тӗлӗнтернӗ.
Мероприяти вӗҫнелле вара куракансем А.Н.Крылов ячӗллӗ халӑх музейӗ тӑрӑх виртуаллӑ ҫӳрев ирттернӗ. Унсӑр пуҫне пурне те вӑрҫӑ-тинӗс карапӗсемпе паллаштаракан слайдсем кӑсӑклантарнӑ.
Этем яланах шухӑш-ӗмӗтпе ҫунатлӑ. Анчах тӑвас тенине пурнӑҫлама ал айӗнче укҫа хӗсӗкки те тепӗр чух кансӗрлет. Хӗрлӗ Чутайри чылай ҫын хушма хуҫалӑха аталантарма ҫӑмӑллӑхлӑ кредитпа усӑ курать. Кун пирки район администрацийӗ хыпарлать.
Кӑҫалхи ҫичӗ уйӑхра кӑна унта 458 ҫын 87,9 миллион тенкӗлӗх кивҫене кӗнӗ. Кам ӑҫтан пултарать, ҫавӑнтан илет: пӗрисем — Перекет банкӗнчен, теприсем — Раҫҫей ял хуҫалӑх банкӗнчен. Аса илтеретпӗр, хушма хуҫалӑха аталантарма тесе уйӑракан кредитӑн процент ставкин пӗр пайне патшалӑх саплаштарать.
Кивҫен илессипе Хӗрлӗ Чутай, Питеркасси, Акчикасси ял тӑрӑхӗнчи ҫынсем уйрӑмах хастар-мӗн.
Ҫар ҫулне ҫывхаракан ҫамрӑксем нумаях пулмасть Атӑлҫи тата Урал федераци округӗсенчи Спартакиадӑна пухӑннӑ. Чӑваш Ен чысне унта Хӗрлӗ Чутайри вӑтам шкул каччисем — Константин Савельев, Дмитрий Почейкин, Денис Триковский, Евгений Еремин, Кирилл Ярайкин, Олег Канцеляров, Дмитрий Мидейкин, Олег Анисимов, Сергей Сарин, Стас Федотов, Николай Аливанкин — хӳтӗленӗ. Халӗ вӗсемпе тӑван тӑрӑхӗ чӑннипех хӑпартланма пултарать.
Ӑмӑртӑва Пенза, Ӑренпур, Тӗмен, Свердловск облаҫӗсенчи, Пермь Енӗнчи, Мари Элти, Пушкӑртстанри, Чӑваш Республикинчи тата Ханты-Манси автономи округӗнчи яшсем хутшӑннӑ. Вӗсем сакӑр енлӗ кӗрешес, пейнтбол, ҫар эстафети тата ҫар хатӗрленӗвӗн енӗпе тупӑшнӑ. Хӗрлӗ Чутай ачисем эстафетӑра 3-мӗш вырӑн йышӑннӑ, пейнтболпа — 2-мӗш, кӗрешессипе — 5-мӗш, ҫар хатӗрленӗвӗн ӑмӑртӑвӗнче — 1-мӗш. Ҫапла вара ушкӑнпа илсен каччӑсем Пенза облаҫӗнчи тантӑшӗсенчен виҫӗ очко сахалрах пухса иккӗмӗш вырӑна тухма пултарнӑ. Кӗркунне вӗсен Раҫҫей шайӗнчи ӑмӑртӑва хутшӑнма тивӗ.
Сӑнсем (19)
Ҫу уйӑхӗн 30-мӗшӗнче Хӗрлӗ Чутай районӗнче ҫак тӑрӑхра ҫуралса ӳснӗ Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ культура ӗҫченӗ тата Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ вӗрентекенӗ ятсене тивӗҫнӗ Алексей Мокин ячӗпе ташӑ ӑстисен «Ташша яра пар!» иккӗмӗш фестиваль-ӑмӑрту иртнӗ. Ку уява районти 18 ушкӑн хутшӑнма кӑмӑл тунӑ.
Жюри пайташӗсем: районти культура пуҫлӑхӗ Александр Самсонов, Чӑваш Республикин халӑх артистки Лидия Попова тата районти администрацин культура, спорт тата архив уйрӑмӗн тӗп специалисчӗ Алина Михуткина ташӑ ӑстисене икӗ ушкӑна уйӑрса чысланӑ.
«Ҫамрӑксемпе ачасен ушкӑнӗ» номинацире 1-мӗш вырӑна Хӗрлӗ Чутайри вӑтам шкулӑн «Танц-класс» тата кадет класӗнчи ташӑ ушкӑнӗсем йышӑннӑ, 2-мӗш вырӑнта «Колибри» ташӑ ушкӑнӗ (вӗсем ӑсталӑха «Хӗрлӗ Чутай районӗн культурӑпа кану центрӗнче» туптаҫҫӗ, 3-мӗшсем — Штанашри «Ария» ташӑ ушкӑнӗ.
«Аслисен ташӑ ушкӑнӗ» номинацире малти вырӑнта Штанашри культура ҫурчӗ ҫумӗнчи ушкӑн тухнӑ.
Хӗрлӗ Чутай районӗнчи акӑлчан чӗлхи вӗрентекенсем районти 5-6-мӗш класра вӗренекенсем хушшинче акӑлчан юмахӗсен уявне ирттерчӗҫ. Хӗрлӗ Чутай вӗренекенӗсем Галина Горбунова, Наталия Артемьева тата Наталия Абакумова ертсе пынипе «Пэтти мышка», «Джонни Пончик» тата «Ленивый Джек» юмахсемпе куракансене савӑнтарчӗҫ.
Питӗркасси шкулӗнче вӗренекенсем Любовь Архипова пулӑшнипе «Золотой гусь» юмахпа сцена ҫине тухрӗҫ. Атнарсем Нина Зайцева пулӑшнипе «Как аист менял диету», Мӑн Этменсем Марина Абакумова вӗрентнипе «Золотая рыбка» юмахсене интереслӗ сӑнарларӗҫ. Штанашсем Галина Зотова ертсе пынипе икӗ юмахпа сцена ҫине тухрӗҫ: «Маленькая красная курочка» тата «Пряничный человечик». Ҫӗнӗ Атикассисем Валентина Чертова вӗрентнипе «Шапочка их камыша» юмахпа куракансене паллаштарчӗҫ.
Акӑлчан юмахӗсем те вырӑс юмахӗсем пекех иккен, калӑпӑр, «Золотая рыбка" Александр Пушкин ҫырнӑ «Сказка о золотой рыбке» юмаха аса илтерет.
Хӗрлӗ Чутай районӗнчи ют чӗлхе вӗрентекенсем шкулсенчи вӗренекенсем хушшинче тӗрлӗ викторинӑсемпе конкурссем ирттереҫҫӗ, уявсем йӗркелеҫҫӗ. Нумаях пулмасть, сӑмахран, Горбунова Галина Георгиевна ертсе пынипе 7-10-мӗш класра вӗренекенсем хушшинче «Хӑвӑн тӑван ҫӗршывна пӗлетӗн-и?» ятлӑ викторина иртрӗ. Унта районти 43 вӗренекен хутшӑннӑ, ыйтусем ҫине акӑлчанла ответленӗ. Вӗсенчен нумайӑшӗ Раҫҫей географине, историне, политика системи тата символӗсене, Мускав историне лайӑх пӗлнине кӑтартса панӑ. Мускав тӑрӑх ятарлӑ экскурси пирки те акӑлчанлах ҫырса кӑтартнӑ.
Ҫак кунсенче акӑлчан тата хрантсус чӗлхине юратакансем каллех Хӗрлӗ Чутай шкулне хутшӑнчӗҫ, «Страноведческий калейдоскоп» (чӑв. Ҫӗршывпӗлӗвӗн калейдоскопӗ) конкурсра 30 вӗренекен Лондонри тата Францири паллӑ вырӑнсем пирки каласа пачӗҫ, пӗр-пӗрин хӑтлавӗсемпе хаваспах паллашрӗҫ. Конкурс ҫӳллӗ шайра иртрӗ.
+10.3 °C